وضو
چگونگي وضو
سؤال: ملاك شستن در وضو آيا آب ريختن و دست كشيدن است يا فقط دست كشيدن ؟ آيا مي شود براي هر قسمت چند مشت آب ريخت ؟
جواب: در وضو لازم است كه هر يك از اعضاي وضو به طور كامل شسته شود .پس اگر هنگامي كه به قصد وضو آب را به صورت يادست ها مي ريزيد، عضو وضو شسته مي شود به طوري كه آب همه عضو وضو را فرا گيرد دست كشيدن لازم نيست و اگر با آب ريختن تنها، همه اجزاي آن شسته نمي شود؛ لازم است براي هر بار دست هم كشيده شود تا آب همه جاي آن را فرا گيرد .و محدوديتي در تعدادمشت هاي آب نيست ؛ مثلاً براي شستن صورت در دفعه اول ، مي توان ده مشت آب ريخت و بعد دست كشيد و همين طور براي دفعه دوم ؛ البته به نظر بعضي از مراجع چنانچه با چند مشت آب شستن كامل شود آب ريختن اضافه مورد ندارد به توضيح المسايل مراجعه فرماييد.
سؤال: اگر در وضو هنگام شستن دست چپ ، دستمان با رطوبت ديگري تماس پيدا كندآيا وضو باطل مي شود؟
جواب: اگر مسح سر و پاها با رطوبت باقي مانده از آب وضو باشد وضو صحيح است
سؤال: آيا در وضو لازم است آب به همه صورت برسد يا فقط به همان مقدار كه پهناي دست آن را فرا مي گيرد كافي است ؟
جواب: ملاك ، رسيدن آب به ظاهر صورت است و حد افقي آن فاصله بين انگشت شست و وسط،و حد عمودي از بالاي پيشاني ( جايي كه موي سر مي رويد ) تا آخر چانه است و براي اين كه يقين كند كه مقدار لازم شسته شده ، بايد مقدار كمي از اطراف آن را نيز بشويد.
سؤال: در وضو اگر دست به بالاي آرنج بخورد اشكال دارد؟
جواب: اشكال ندارد.
سؤال: گرفتن دست زير شير آب براي وضو چه حكمي دارد؟
جواب: گرفتن دست زير آب شير براي وضو از بالا به پايين به طوري كه تمام محل وضو شسته شود مانعي ندارد.
سؤال: هنگام وضو اگر چند مرتبه دست بكشيم تا اطمينان پيدا كنيم كه آب رسيده است آيا اشكالي دارد
جواب: زياد دست كشيدن به موضع وضو اشكال ندارد، مگر آن كه اين كار به خاطر وسواس باشد كه در اين صورت بايد از آن پرهيز كرد .
سؤال: اگر آبي خارج از آب وضو به اعضاي وضو وارد شود وضو باطل مي شود؟
جواب: آب خارج از وضو براي مسح اشكال دارد
سؤال: در وضو حد شستن صورت تا كجاست آيا مقداري از بيني و لبها را بايد شست ؟
جواب: در وضو بايد تمام ظاهر صورت ( جاهايي كه ديده مي شود ) را از بالاي پيشاني ( جايي كه موي سر رويده ) تا آخر چانه و از عرض به اندازه اي كه معمولا بين انگشت شست ( ابهام ) و انگشت وسط واقع مي شود بايد شست و چنان چه مقدار اندكي از اين مقدار شسته نشود وضو باطل مي شود .براي اين كه انسان يقين پيدا كند كه تمام مقداري كه شستن آن واجب است را شسته بايد مقداري از اطراف صورت و هم چنين كمي از داخل بيني و يا لب ها را نيز بشويد تا مطمين گردد كه مقدار واجب صورت را كاملا شسته است .
سؤال: اگر موي جلوي سر بلند باشد، چگونه مي توان بر آن مسح كرد و آيا بايد روي يك مسير مستقيم باشد؟
جواب: در صورتي كه مو بيش از حد بلند باشد يا از جاي ديگر سر به جلوي سر آمده باشد بايد آب به پوست سر برسد .يا بيخ موهاي جلوي سر را مسح نمايد و مسح سر را ازبالا به پايين انجام دهد.
سؤال: آيا هنگام شستن صورت در وضو حتما بايد آب را از رستنگاه بريزيم يا اينكه مي شود از پايين تر مثلا بالاي ابروها ريخت و بعد دست كشيد؟
جواب: آنچه در شستن صورت براي وضو شرط است اين است كه صورت را از رستنگاه مو به طرف پايين تا زير چانه بشوييد و اگر آب را قدري پايين تر از رستنگاه بريزيدولي از رستنگاه مو دست بكشيد كه شستن از بالا به پايين صدق كند اشكالي ندارد.
سؤال: آيا در وضو شستن دستها از آرنج تا مچ كافي است چون قبلا دستها را تا مچ شسته ايم ؟
جواب: خير، كافي نيست زيرا شستن دست تا مچ جز وضو نيست و بايد دستها را از آرنج تا سر انگشتان شست.
سؤال: اگر هنگام وضو، سهوا دست از پايين به بالا كشيده شود، آيا وضو صحيح است ؟
جواب: اگر سهواًباشد، اشكال ندارد ولي احتياط اين است كه دوباره از بالا به پايين شسته شود.
سؤال: انگشتان دست راست من قطع شده است حال چگونه وضو بگيرم آيا مي توانم با دست چپ به جاي دست راست وضو بگيرم ؟
جواب: شما به چند طريق مي توانيد وضو بگيريد : 1- با دست چپ آب به صورت بريزيد و دست بكشيد2- صورت را به طريقه ارتماسي بشوييد؛ يعني به قصد وضو صورت را از بالا به پايين داخل آب فرو ببريد .3- به قصد وضو از بالا به پايين قدري آب بر صورت خود بريزيد كه خود به خود آب به همه جاي صورت برسد و لازم نيست حتما دست بكشيد .4- آب را با كف دست يا چيز ديگري از بالاي پيشاني به صورت بريزيد و بعد با كف دست راست بكشيد تا اين كه آب به همه جاي صورت برسد و دست چپ را نيز به همين ترتيب مي توانيد بشوييدو سر و پاي راست را با رطوبتي كه در كف دست راست مانده مسح نماييد و به فتواي امام راحل ( قدس سره ) لازم نيست مسح بر سر [ حتما ] با دست راست باشد.
احكام وضو
سؤال: در موقع رقصيدن در عروسي ، پول دادن و پول گرفتن چه حكمي دارد؟
جواب: اگر به خاطر رقصيدن باشد و رقص به نظر مرجع تقليد شخص حرام باشد گرفتن پول و دادن آن جايز نيست ، ( استفتا از دفتر آيت الله فاضل ) .
سؤال: آيا موي مصنوعي در وضو و غسل مانع از رسيدن آب به پوست مي شود؟
جواب: كاشتن موي مصنوعي براي وضو و غسل اشكال ايجادمي كند؛ زيرا بعيد نيست كه آب مخصوصاً در حال غسل به تمام نقاطسر نرسد، ( استفتا از دفتر آيت الله سيستاني ).
سؤال: وضو گرفتن با كفش هاي مجهول المالك چه حكمي دارد؟
جواب: به نظر بسياري از فقها وضو صحيحاست گرچه تصرف در مال مجهول المالك جايز نيست .
سؤال: در صورتي كه قطعه اي كوچك رنگ يا چسب بر روي ناخن باشد وضو چه حكمي دارد؟
جواب: چون چسب و رنگ مانع از رسيدن آب است ، وضو صحيح نيست .
سؤال: آيا استفاده از روغن مو، براي وضو اشكال دارد؟
جواب: اگر روغن ، ژل يا كتيرا جاي مسح ( بيخ موها يا پوست قسمت جلو سر ) را كاملا" نپوشاند و مانع رسيدن آب وضو نشود، استمعال آن اشكال ندارد و الا بايد آن را برطرف كنيد .اگر بدانيد نمازي را با وضوي باطل انجام داده ايد قضاي آن واجب است .
سؤال: براي وضو گرفتن ، چه نيتي بايد كرد؟
جواب: اگر وضو براي نماز واجب باشد بايدهنگامي كه وقت نماز داخل شده نيت كنيد و وضو بگيريد؛ مثلاً به نيت نماز ظهر وضو بگيريد و لازم نيست نيت را به زبان آوريد چون نيت همان قصد قلبي است و قبل از وقت نماز هم به نيت با طهارت بودن قرب الي الله مي توانيد وضو بگيريد چون به طور كلي مستحب است انسان هميشه با وضو باشد و بعد از اين كه وقت نماز شد اگر اين وضو را باطل نكرده باشيد مي توانيد با آن نماز بخوانيد.
سؤال: اگر بعد از نماز متوجه شويم كه مانعي در اعضاي وضو بوده است نماز چه حكمي دارد؟
جواب: اگر به واسطه مانع ، وضو باطل بوده بايستي دوباره وضو گرفت و نمازرا اعاده كرد و در صورت گذشتن وقت آن را قضا نمود.
سؤال: اگر چهار انگشت كوچك پا را لاك بزنيم و براي وضو انگشت بزرگ را لاك نزنيم آيا وضو صحيح است ؟
جواب: صحيح است.
سؤال: آيا چربي پوست مانع از وضو و غسل است ؟
جواب: چربيي كه از پوست بدن خارج مي شود، معمولا آن قدر زياد نيست كه مانع باشد .امااگر در مورد شخصي چربي بدنش به قدري زياد باشد كه وقتي آب را به پوست بدن مي ريزد، آب باقي نمي ماند؛ معلوم است كه اين چربي مانع است وبايد قبل از وضو به وسيله صابون و امثال آن برطرف شود.
سؤال: كسي كه به علت سرماخوردگي آب براي او ضرر دارد هنگام وضو چه بايد بكند؟
جواب: يكي از موارد هفتگانه اي كه وظيفه انسان تيمم است ، جايي است كه استعمال آب براي او ضرر داشته باشد؛ بنابراين تا وقتي كه آب براي او مضراست ، بجاي وضو بايد تيمم نمايد و با آن نماز بخواند ولي اگر آب گرم ضرر نداشته باشد بايد با آب گرم وضو بگيرد
سؤال: اگر در حال وضو گرفتن ناخودآگاه آب از شير روي دستمان بريزد آب خارج ازوضو حساب مي شود؟
جواب: اگر در حال شستن صورت يا دستها باشيد و با آن آب قصد شستن وضويي نماييد اشكال ندارد ولي در موقع مسح، آب خارج محسوب مي شود و مسح با آن صحيح نيست
سؤال: آيا خال كوبي در اعضا، مانع وضو و غسل است ؟
جواب: اگر خال كوبي از نوع خال كوبي زير پوست باشد براي وضو و غسل اشكالي ايجاد نمي كند و وضو و غسل صحيح است .
سؤال: مسح سر در صورتي كه موها چرب باشد آيا اشكال دارد؟
جواب: اگر چربي آن قدر زياد نباشد كه مانع رسيدن آب به موها يا پوست سر گردد اشكالي ندارد .بنابراين چربيهاي طبيعي پوست و مو كه در سر و موها پديدار مي شود مانع وضو و مسح نيست.
سؤال: مقصود از تميز بودن بدن در غسل و وضو چيست ؟
جواب: مقصود از تميزبودن بدن براي غسل و وضو، اين است كه اولاً جايي از محل غسل و وضو نجس نباشدو ثانياً چيزي روي پوست بدن نچسبيده باشد كه مانع از رسيدن آب به پوست شود، اما چربي بدن اگر كم باشد اشكالي ندارد.
سؤال: آيا كرم مانع از رسيدن آب است يا خير؟
جواب: تشخيص اين موضوع با خود شخص است كه آيا چربي كرم به اندازه اي است كه آب به پوست برسد يا نه ؟ پس اگر كرم مانع رسيدن آب به پوست صورت و دست باشد وضو و غسل باطل است و بايد يقين كند كه آب به پوست رسيده است ولي اگر چربي آن كم است كه مانع محسوب نشود اشكال ندارد.
سؤال: حكم وضو در صورتي كه به مژه ها و ابروان خود مواد پررنگ بكشيم چگونه است ؟
جواب: اگر فقط رنگ سرمه و يا مداد پس از شستن در ابرو بماند مانعي براي وضو نيست . بنابراين اگر جرم دارد وقتي جرم برطرف شد وضو بي اشكال است هر چند رنگ آن در ابروبماند .چربي اندك نيز ( مانند چربي پوست ) مانع وضو نيست . بنابراين شما مي توانيد در هر شرايطي به راحتي وضو بگيريد.
سؤال: وضو گرفتن برايم سخت و ضرر دارد و نسبت به تيمم حساس هستم وظيفه ام چيست ؟
جواب: تكاليف شرعي مانند وضو و غسل مشروط به شرايطي است ؛ از جمله آنكه موجب ضرر و مشقت بر فرد نباشد .از اين رو هر جا كه موجب ضرر شد از نظر فقهي تكليف ساقط و يا به تكليفي ديگر تبديل مي گردد .اگر به تشخيص پزشك و يا با تجربه خود به اين نتيجه رسيده ايد و يا احتمال مي دهيد كه استفاده از آب براي شما ضرر مهم دارد شما نبايد براي وضو از آب استفاده كنيد و يا بايد به گونه اي استفاده كنيد كه ضرر نداشته باشد .در مورد تيمم : لازم نيست تيمم بر خاك باشد؛ بلكه بر سنگ ، شن و ماسه نيز جايز است . بنابراين مي توانيد بر سنگ هاي معدني مانند : مرمر و ديگر سنگ ها تيمم كنيد و براي اطمينان قطعه سنگي را كاملاً شسته و پس از خشك شدن بر آن تيمم نماييد
سؤال: آيا قبل از وضو خشكي اعضاي بدن لازم است ؟
جواب: فقط جاي مسح سر و روي پاها بايد طوري باشد كه آب در دست مانده بر آن غلبه پيدا كند ولي خشك بودن صورت و دستها لازم نيست .
سؤال: آيا وضو گرفتن با آب كدر و غير صاف درست است يا نه ؟
جواب: شفاف بودن آب لازم نيست ولي نبايد به گونه اي باشد كه عرفا به آن ( آب مضاف ) اطلاق شود و بايد ( آب مطلق ) به حساب آيد .
سؤال: آيا استفاده از مواد و وسايل آرايشي كه معمولا آثارش تا چند روز باقي است براي وضو و غسل اشكال دارد؟
جواب: مواد آرايشي كه جرم دارند و مانع از رسيدن آب به پوست بدن و صورت مي شوند بايد هنگام وضو يا غسل از بدن برطرف شوند و همچنين سرمه اگر به اطراف چشم يا پلك ها ماليده شده باشد بايد هنگام وضو برطرف شود.
سؤال: پاكيزه كردن دست و پا و صورت قبل از وضو چه حكمي دارد و آيا مي شود بلافاصله وضو گرفت ؟
جواب: شستن دست و صورت و ديگر اعضاي وضو، قبل از وضو هيچ اشكالي ندارد .تنها نكته اي كه بايد مراعات گردد تر نبودن سر وپا براي مسح است . به معني آن كه سر و پا بايد به گونه اي باشد كه اثر مسح برآن قابل رويت باشد.
سؤال: ميهمان كسي هستيم آيا براي وضو و غسل بايد اجازه بگيريم يا خير؟
جواب: اگر با رضايت صاحبخانه وارد خانه شده ايد نماز خواندن و وضو گرفتن اشكال ندارد مگر اينكه يقين داشته باشيد كه او به اين امر راضي نيست ولي براي غسل بايد از او اجازه بگيريد مگر اينكه بدانيد كه او به اين امر راضي است .
سؤال: اگر كف دستمان جوهر خودكاري باشد وضويمان درست است ؟
جواب: اگر فقط رنگ باشد و جرمي كه از رسيدن آب به پوست جلوگيري كند، نباشد اشكالي ندارد.
سؤال: آيا وجود لاك روي انگشت دست و پا، مانع غسل و وضو مي شود؟
جواب: وجودلاك بر روي ناخن هاي دست ، مانع از رسيدن آب است و وضو را باطل مي كند .بلي ، در مسح پاها، اگر يكي از انگشت ها لاك نخورده باشد و از روي آن تا برآمدگي روي پا را مسح كند، صحيح است . اما درغسل ، لاك روي ناخن دست يا پا، موجب بطلان است ، ( توضيحالمسايل مراجع ، ج 1، مساله 291 ).
سؤال: داروهايي كه براي جلوگيري از ريزش موي سر با تجويز پزشك استفاده مي شودآيا مانع از رسيدن آب وضو به پوست مي شوند؟
جواب: اگرداروها و مواد مذكور مانع رسيدن آب وضو به محل مسح باشد بايد آن رابرطرف كنند ودر اين حكم فرقي بين تجويز پزشك و غير آن وجود ندارد.ضمنا" بايد توجه داشته باشيد كه اگر يك انگشت را روي قسمت جلو سربگذاريد و كمي بكشيد به قدري كه صدق مسح بكند كافي است بنابراين مي توان هنگام ماليدن اين مواد به موهاي سر، مقداري از قسمت جلو سر را از اين مواد نمالند تا براي مسح زحمت شستن آن را نداشته باشند.
سؤال: آيا در مسح مي توان تمام انگشتان را به جز انگشت كوچك لاك زد و روي آن مسح كشيد؟
جواب: مقدار واجب براي مسح پاها در وضو همان يك انگشت است ؛ يعني ، اگر دست را سر يكي از انگشتان پا قرار دهند و تابرآمدگي روي پا؛ يعني ، تا مفصل قدم بكشند كافي است ، بنابراين اگر روي يك انگشت را لاك نزنند و بقيه اگر لاك داشته باشد اشكال ندارد اما براي غسل كردن بايد همه انگشتان بلكه همه بدن از مانع خالي باشد و اگر سر سوزني هم مانع باشد كه آب به زير آن نرسد غسل باطل است.
سؤال: مسح بر موهاي چرب و ژلي چه حكمي دارد؟
جواب: اگر ميزان غلظت چربي آن در حدي نيست كه مانع رسيدن رطوبت آب وضو به محل مسح شود، اشكال ندارد
.
سؤال: آيا موادي مانند ژل ، كتيرا و روغن مو كه براي موي سر استفاده مي شود مانع از وضو مي شوند؟
جواب: هيچيك از موارد مذكور موجب بطلان وضو نيست مگر آن كه به قدري باشد كه مانع رسيدن آب كف دست به موشود كه در اين صورت مي توانيد فرق سر را باز نموده و بر پوست سر مسح نماييد.بلي در صورتي كه روي پوست سر هم مانعي از رسيدن آب كف دست وجود داشته باشد وضو باطل است . ضمناً مي توانيد قسمتي از سر را - به اندازه يكي دو انگشت - براي وضو چرب نكنيد
سؤال: اگر انگشت بزرگ پا هنگام وضو لاك داشته باشد آيا اشكالي دارد؟
جواب: اشكالي ندارد چون مي توان مسح را بر روي انگشتان ديگر كشيد
سؤال: آيا باقيماندن ژل و كتيرا به موهاي سر براي وضو و غسل اشكال دارد؟
جواب: اگر ژل و يا كتيرا داراي جرم بر روي مو باشد، به نظر برخي از مراجع براي غسل ايجاد مشكل مي كند، ولي براي وضو اشكالي ندارد؛ زيرا مي توان مسح را بر روي پوست سر انجام داد.ضمناً تشخيص جرم داشتن و نداشتن چيزي ، موضوعي عرفي است ؛ يعني ، قضاوت عرف در چنين مواردي ملاك است و دقت علمي لازم نيست . والا از نظر علمي هر چيز ( حتي رنگ حنا ) داراي جرم است ؛ حال آن كه مانع وضو و يا غسل نيست.
سؤال: ابروهاي من ريخته و در دانشگاه مجبورم از سرمه استفاده كنم وظيفه من در مورد وضو و نماز چيست ؟
جواب: در مورد سرمه اگر رنگ سرمه در ابرو بماند مانعي براي وضو نيست بنابراين اگر جرم آن با دست و يا با اندكي شستن رفع شود براي وضو كافي است و رنگ بدون جرم مانع وضو نيست حتي چربي اندك نيز مانع براي وضو محسوب نمي شود .و شما مي توانيد در هر شرايطي به راحتي وضو بگيريد.
سؤال: كاشتن خط لب و ابرو آيا مانع از رسيدن آب مي شود؟ وضو در اين صورت صحيح است ؟
جواب: اگر خط لب و ابرو، از قبيل ماليدن بعضي مواد و روغن ها باشد و مانع رسيدن آب در وقت وضو به پوست صورت باشد، اشكال دارد و بايد براي وضو آن را برطرف نمايند .ولي اگر مانع نباشد، اشكال ندارد .مانند خالكوبي ها كه چون زير پوست است مانع رسيدن آب به پوست نيست.
سؤال: اگر چركي زير ناخن باشد كه مانع رسيدن آب مي شود آيا وضو صحيح است ؟
جواب: سه حالت وجود دارد : 1 ) اگر ناخن را گرفته است بايد براي وضو، چرك برطرف شود .2 ) اگر ناخن را نگرفته و بيش از مقدار معمول بلند است بايد چرك زير ناخن تا حدي كه از معمول بلندتر است پاك شود .3 ) اگر ناخن به اندازه معمولي است ، برطرف كردن چرك زير آن براي وضو لازم نيست.
سؤال: آيا باقي ماندن رنگ خودكار در دست ، مانع صحت وضو مي شود؟
جواب: اگر جوهر خودكارطوري است كه مانع از رسيدن آب به پوست بدن در وضو يا غسل مي باشد، بايد پيش از وضو و غسل آن را برطرف كرد و اگر فقط رنگ باشدو جسميت نداشته باشد، لازم نيست برطرف شود.
احكام وضو
سؤال: بستن شير آب در حال وضو چه حكمي دارد؟
جواب: بستن شير آب اشكال ندارد، ( استفتا از دفتر آيت الله وحيد ).
سؤال: كسي كه در وضو و غسل و تيمم زياد شك مي كند چه حكمي دارد؟
جواب: چنين شخصي بايد به شك خود اعتنا نكند تا از اين حالت نجات يابد در غير اين صورت گذشته از اين كه خلاف تكليف شرعي عمل كرده است مفاسدي را به دنبال خواهد داشت كه ممكن است قابل علاج نباشد .
سؤال: اگر شك در خروج باد معده در موقع نماز بكنيم آيا وضو باقي و نماز صحيح است ؟
جواب: تا وقتي يقين به خروج باد يا بول يا غايط پيدا نشود وضو و نماز صحيح است.
سؤال: آيا وضو گرفتن در ايام عادت صحيح است و همان ارزش وضوي در زمان عادي را دارد؟
جواب: در مورد عادت ماهيانه مستحب است كه زن در موقع نماز، خود راتطهير كرده و وضو بگيرد و اگر نمي تواند وضو بگيرد، تيمم كند و در جاي نماز رو به قبله بنشيند و مشغول ذكر و دعا و صلوات شود .بنابراين وضويي كه در موقع عادت ماهيانه گرفته مي شود مستحب است و ازعبادات محسوب مي شود .اما طهارت به حساب نمي آيد و با آن وضو نمي توان كارهايي را كه مشروط به طهارت است انجام داد.
سؤال: با يك وضو تا چه زماني مي توان نماز خواند؟
جواب: به طور كلي وقتي انسان براي نماز يا كار ديگري وضو مي گيرد تا هر وقت آن وضو را باطل نكرده است ، كارهايي كه نياز به وضو دارد مي تواند با آن انجام دهد ( مثل نماز و دست زدن به قرآن و ...) . بنابراين اگر وضويي را كه براي نماز ظهر و عصر گرفته ايد باطل نكرده باشيد، مي توانيد با آن نمازمغرب و عشا را بخوانيد و نياز به تجديد وضو نيست . بلي مستحب است انساني كه وضو دارد باز هم وضو بگيرد و اين براي درك ثواب بيشتر است.
سؤال: اگر كسي بعد از غسل جنابت وضو بگيرد، كار خلافي انجام داده است ؟
جواب: وضو بعد از غسل جنابت جايز نيست ، و اگر غسل باطل نشده و مي خواهد نماز بخواندبايد نماز را با همان غسل بدون وضو بخواند
سؤال: جواني هستم كه از كنترل باد معده عاجزم وبراي گرفتن وضو و نماز دچار مشكل مي شوم ، لطفا مرا راهنمايي كنيد؟
جواب: سوال مطرح شده در نامه شما از چند جهت قابل بررسي است : 1 ) از نظر فقهي : وظيفه شما تنها يك وضو براي هر نماز است . البته اگر با اكتفا به مقدار واجب نماز ( بدون اذان اقامه و قنوت و تنها يك بار تسبيحات اربعه و يك سلام ) مي توانيد با وضو باشيد به مقدار واجب نماز اكتفا نماييد .و اگر در اثنا نماز باد از شما خارج مي شود به مسيله مربوطه در توضيحالمسايل باب وضو مراجعه فرماييد .2 ) نكته ديگر اينكه بايد دانست كه تكاليف الهي در حد مقدورات انسان و به آن ميزان است كه آدمي را به رنج و مشقت نيندازد ( ( ماجعل عليكم في الدين من حرج ) ) ( سوره حج آيه 78 ) خداوند تكليف مشقت بار و رنج آور براي ما قرار نداده است . بنابراين هرجا كه وظيفه و تكاليف فردي موجب رنج و مشقت گرديد بايد دانست كه در آن مورد براي انسان تكليفي نيست . براين اساس ( كه مورد قبول همه فقيهان است ) شما نبايد هيچ گونه نگراني در مورد تكليف نماز و وضوي خود داشته باشيد .از اين به بعد براي هر نماز تنها يك وضو ( بنابر نظر برخي از مراجع تقليد همانند آيت الله تبريزي اساسا وضوي افرادي كه به مساله شما مبتلا هستند باقي است مگر آنكه مبطلات ديگر براي آنها پيش بيايد ) بگيريد و هيچ نگران نباشيد .ضمنا بيماري شما با مراجعه به پزشكان متخصص دستگاه گوارش حتما قابل علاج است . شما با اطمينان به علاج پذيري و توكل به خداوند به پزشك مراجعه نماييد قطعا معالجه خواهيد شد .
سؤال: اگر در وضو در رسيدن آب به همه عضو شك كند چه كاري لازم است ؟
جواب: اگر بعد از اتمام وضو شك كند اعتنا نكند .ولي اگر در حال وضو شك در شستن يامسح عضوي بنمايد لازم است مشكوك و افعال بعد از آن را انجام دهد.
سؤال: يا بعد از يك بار شستن دست اگرآب از پايين به طرف آرنج برگردد، وضوباطل مي شود؟
جواب: مبطل وضو نيست.
سؤال: آيا با وضوي مستحبي مي توان نماز واجب خواند؟
جواب: اگر به قصد طهارت وضو بگيرد، با آن وضو مي توان هر كاري كه نياز به وضو دارد انجام داد .مثلا با وضوي مستحبي مي توان نماز واجب خواند.
سؤال: افرادي كه قادر به كنترل ادرار يا مدفوع خود نيستند، نماز را چگونه بخوانند؟
جواب: اين افراد با گذاردن پنبه يا پارچه از سرايت ادرار به ديگر جاهاي بدن و لباس خود در صورت امكان جلوگيري نمايند .همچنين اگر مشقت نداشته باشد در كنار خود ظرف آبي قرار دهند تا هر گاه در بين نماز ادرار خارج شد بلافاصله وضو بگيرند و بقيه نماز را تمام كنند .
سؤال: آيا بلند گذاشتن ناخن در وضواشكال ايجاد مي كند؟
جواب: اگر چرك در زير ناخن نباشد و آب به پوست زير آن كه ظاهر است برسد وضو اشكال ندارد
.
سؤال: آيا مي شود با وضويي كه براي غير نماز گرفته شده نماز يوميه را انجام داد؟
جواب: با هر وضويي كه به قصد طهارت گرفته شود، مي توان نماز يوميه يا هر عمل ديگري را كه نياز به وضو دارد انجام داد.
سؤال: آيا قبل از انجام غسل واجب يا مستحب گرفتن وضو لازم است ؟
جواب: نياز به گرفتن وضو نيست ، لكن غسل هاي مستحب و غسل هاي واجب ( غير جنابت ) به نظر اكثر فقها كفايت ازوضو نمي كند و براي نماز بايد وضو گرفت . البته به فتواي بعضي از مراجع با همه غسل هاي واجب و مستحب مي توان نماز خواند.
سؤال: آيا غسل جنابت فورا بر انسان واجب مي شود و آيا براي چند مرتبه آميزش يك غسل كافي است ؟
جواب: غسل جنابت براي نماز واجب مي شود و لازم نيست كه فورا بعد از جنابت غسل انجام شود همچنين براي چندين مرتبه جنابت يك غسل بيشتر واجب نيست .
سؤال: با اين كه مي دانستم وضو ندارم ، نماز را بدون طهارت انجام دادم . آيا گناه كرده ام ؟
جواب: گناهي مرتكب نشده ايد تنها شكل ظاهري نماز را انجام داده ايد و در اينگونه موارد اگر تيمم هم مي نموديد كفايت نمي كرد .و اگر آن را دروقت اعاده نكرده ايد قضا نماييد.
سؤال: اگر بعد از وضو شك كنيم كه مثلا مسح را انجام داده ايم يا نه چه كنيم ؟
جواب: اگر پس از اتمام وضو است ، به شك اعتنا نكنيد؛ ولي اگر هنوز وضو پايان نيافته است ، وضو را از نقطه مشكوك ادامه دهيد .
سؤال: كساني كه پي در پي از آنها بول يا غايط يا باد معده خارج مي شود چگونه وضو بگيرند و نماز بخوانند؟
جواب: به مسيله مربوطه در توضيحالمسايل باب وضو مراجعه فرماييد.
سؤال: كسي كه مبتلا به مرض نفخ شكم است ، گاهي براي يك نماز بايد بيش از ده دفعه وضو بگيرد تكليفش چيست ؟
جواب: اگر به صورت خروج باد از مخرج باشد مبطل است و در صورت تكرار زياد ( كه يك بيماري محسوب مي شود ) احكام خاصي دارد .به توضيحالمسايل احكام وضو مراجعه نماييد.
سؤال: اگر بعد از وضو گرفتن ، شك در وضو كند، حكم چيست ؟
جواب: اگر بعد از تمام شدن وضو در صحت آن شك كرديد نبايد به اين شك اعتنا نماييد و بگوييد ان شا الله صحيح است.
سؤال: من قبلا وضويم را اشتباه انجام مي دادم × آيا نمازم اشكال دارد؟
جواب: اگر اشتباه موجب بطلان وضو بوده است بايد قضاي نمازهاي گذشته را بجا آوريد
.
سؤال: تكليف كسي كه بعد از نماز شك مي كند كه در هنگام نماز وضو داشته يا نه چيست ؟
جواب: اگر اين شك بعد از اتمام نماز عارض شود نماز خوانده شده صحيح است ولي براي نمازهاي بعدي بايد وضو بگيرد.
سؤال: راه رفتن هنگام وضو، چه حكمي دارد؟
جواب: راه رفتن در حال وضو مانعي ندارد .ولي بايد دقت كرد كه در مسح سر و پاها، دست بر آنها كشيده شود نه آنكه سر و پاها حركت داشته باشند .
سؤال: خواندن نماز واجب با وضوي مستحبي قبل از وقت چه حكمي دارد؟
جواب: وضو به قصد طهارت ، مستحب و مطلوب است و خواندن نماز با وضوي مستحب جايز است.
سؤال: آيا قبل از دخول وقت ، مي توان براي نماز وضو گرفت ؟
جواب: بلي × به قصد استحباب و داشتن طهارت مي توان پيش از وقت ، وضو گرفت و تا وقت نماز اگر وضو باقي باشد با آن نماز خواند.
سؤال: آيا براي خواندن نماز مستحبي ، هنگام وضو، نيت ضرورت دارد؟
جواب: همين كه براي خواندن نماز مستحبي وضو مي گيريد نيت است و به زبان آوردن نيت لازم نيست
.
سؤال: آيا وضو گرفتن براي زن حايض فايده اي دارد؟ آيا مي تواند عبادت كند؟
جواب: اگر زن در حال حيض يا نفاس يا جنابت باشد لمس كردن خط قرآن و اسامي خداوندعالم و پيامبر اكرم ( ص ) و ايمه معصومين و حضرت زهرا ( س ) و نيز نماز خواندن بر او حرام است اگر چه وضو بگيرد .بلي مستحب است زن حايض در وقت نماز خودرا از خون پاك كند و وضو بگيرد يا اگر نمي تواند تيمم كند و در جاي نماز خودرو به قبله بنشيند و مشغول ذكر خدا و دعا و صلوات شود.
سؤال: آيا در زمان تقليد و هم چنين براي باقي ماندن بر تقليد از ميت بلوغ شرطاست ؟
جواب: در تحقق تقليد برخي از مراجع بلوغ را شرط مي دانند و بعض ديگر نزديك سن بلوغ بودن را هم در تحقق تقليد كافي مي دانند.
چيزهاي كه وضوراباطل ميكند
سؤال: وضو كسي كه از خروج باد معده خودداري مي كند چه حكمي دارد؟
جواب: اشكال ندارد .و تا وقتي يقين به خروج باد نكرده است وضوي او باطل نشده است و شك در اين گونه موارد معتبر نيست.
سؤال: آيا بيرون آمدن خون از لثه در موقع وضو گرفتن وضو را باطل مي كند؟
جواب: اگر درموقع شستن صورت خون از دهان بيرون بيايد و صورت را نجس كند وضوباطل است اما در موقع شستن دست ها و يا مسح چنانچه صورت نجس شود وضو باطل نمي گردد.
سؤال: آيا صداي داخل شكم نيز وضو را باطل مي كند؟
جواب: صدا در داخل شكم ، موجب بطلان وضو نمي شود و شك در خروج باد نيز وضو را باطل نمي كند .
سؤال: خواب در چه حدي وضو را باطل مي كند؟
جواب: در صورتي كه در خواب علاوه بر چشم ، گوش نيز به خواب رود ( چيزي نشنود ) وضو باطل مي شود .بنابراين در چرت هايي كه هنوز گوش مي شنود، وضو باطل نمي شود .هم چنين اگر فرد شك دارد كه آيا خواب اوبه آن اندازه اي كه گوش نمي شنود، رسيده است يا نه ، وضوي او باطل نيست و مي تواند با آن نماز بخواند.
سؤال: منظور از حدثي كه وضو را باطل مي كند چيست ؟
جواب: حدث دو قسم است : 1- حدث اصغر 2- حدث اكبرحدث اصغر يعني ، چيزهايي كه پس از حدوث آنها، براي نماز يا اموري كه مشروط به طهارت هستند بايد وضو يا تيمم بگيريم و آن هفت چيز مي باشد : 1 و 2 و 3 ) خروج بول ، غايط و باد معده 4 ) خوابي كه به وسيله آن چشم نبيند و گوش نشنود 5 ) چيزهايي كه عقل رااز بين مي برد، مثل ديوانگي ، مستي ، بيهوشي 6 ) استحاضه زنان 7 ) كاري كه براي آن بايد غسل كرد .حدث اكبر يعني ، چيزهايي كه سبب وجوب غسل مي شوند؛ مانند : جنابت ، حيض ، نفاس واستحاضه متوسطه و كثيره و مس ميت .
سؤال: غرق شدن در افكار عميق ، به گونه اي كه صداي خبري را متوجه نشود، آيا وضو را باطل مي كند؟
جواب: فكر عميق و محو شدن در انديشه موجب بطلان وضو نمي شود.
سؤال: آيا اگر پس از وضو از بعضي اعضاي وضو خون بيرون بيايد وضو باطل است ؟
جواب: وضو صحيحاست و فقط براي نماز بايد موضعي را كه بعد از وضو نجس شده تطهير كند.
سؤال: گاهي از مهبل خانمها باد مي آيد آيا اين مبطل وضو مي شود؟
جواب: مبطل وضو نيست
سؤال: هنگام وضو و سجده از جوش هاي صورتم خون مي آيد آيا باعث ابطال وضو و سجده مي شود؟
جواب: اگر دانه و جوش ها در يكي از اعضاي وضو باشد، در صورت امكان بايد بعد از بيرون آمدن خون ، موضع را تطهيرنمايد و دوباره وضو بگيرد .ولي اگر هر دفعه كه آب به آنها مي رسد خون بيرون مي آيد، بايد يا به صورت ارتماسي وضو بگيرد، يعني به قصد وضودست يا صورت را در آب فرو ببرد و روي جوش را فشار دهد تا براي يك لحظه خون بيرون نيايد؛ و يا اينكه به صورت ترتيبي دست و صورت رابه قصد وضو زير شير آب بگيرد و روي جوش را فشار دهد تا خون بيرون نيايدو براي يك لحظه خون پاك شود .به اين ترتيب وضو صحيح است . چنانچه بعد از اين عمل خون از محل بيرون بزند اشكال ندارد، و اگر هيچ كدام از اين دو راه ممكن نيست بايد به صورت جبيره وضو گرفت . يعني اطراف زخم يادمل ها را به صورت معمول به قصد وضو بشوييد و روي آنها را يك پارچه تميز قرار داده و با دست تر روي پارچه را مسح كنيد .لازم نيست همه پيشاني روي مهر يا چيزي كه سجده بر آن صحيح است قرار بگيرد، لذا اگرممكن است محلي را كه زخم و دمل روي آن نيست بر محل سجده قرارداده ، يا اينكه جاي زخم و دمل را گود كنيد كه محل سالم بر زمين يا چيزي كه سجده روي آن صحيح است قرار گيرد .نيز مي توان روي چيزهايي كه سجده بر آن صحيح است و موجب زخم شدن پيشاني نمي شود مثل كاغذ بدون نوشته يا ماسه نرم سجده نماييد .به هر حال اگر با مراعات اين امور، بعد ازسربرداشتن از سجده ، محل سجده يا مهر آلوده به خون شده باشد، نمازصحيح است . البته سجده ديگر را بايد روي قسمتي از محل سجده قراردهيد كه آلوده به خون و نجاست نباشد، يا اينكه مهر را زير و رو كنيد يا آن راتعويض نماييد.
سؤال: در مبطلات وضو، آيا خروج باد معده از انسان ميزان خاصي دارد؟
جواب: باد معده و روده كه از مخرج غايط خارج مي شود و يا از غيرمخرج اگر اين عنوان ( باد معده ) به آن صدق نمايد، وضو را باطل مي كند چه كم باشد و چه زياد و تا هنگامي كه يقين به خروج باد معده نشود وضو باطل نمي گردد و چنانچه به حد وسواس برسد،بايد اعتنا ننمايد .ناگفته نماند گاهي به خاطر كنترل خود، هوايي از بيرون داخل مي شود و سپس خارج مي گردد كه در اين صورت باد معده نيست ووضو را باطل نمي كند.
سؤال: به فتواي آيت الله فاضل آبي كه از شير آب در حال وضو به دست سرايت مي كند آيا موجب بطلان وضو مي شود؟
جواب: اگر آبي را كه از شير به دستش مي چسبد نيت وضو كند اشكال ندارد.
سؤال: اگر جوش صورتمان خوني شده باشد و وضو بگيريم ، آيا صورت و حوله نجس و وضو باطل است ؟
جواب: اگر آب ريختن به گونه اي بوده است كه نقطه نجس را قبل از شستن به عنوان وضو پاك كرده ، وضو صحيح است ؛ ولي اگر چنين نبوده وضو باطل است و موجب نجاست حوله نيز مي گردد.
وضو جبيره
سؤال: هرگاه يك انگشت شكسته و تمام دست تا مچ را بسته باشند وظيفه انسان براي وضو چيست ؟
جواب: وضوي قسمتي از دست را كه بسته است به نحو جبيره اي انجام دهيد .دستور وضوي جبيره اي در ( ( توضيح المسايل ) ) مساله 323 آمده است .
سؤال: كسي كه دستش شكسته و بايد وضوي جبيره بگيرد چگونه دست سالمش را بشويد؟
جواب: مي تواند آن را به صورت ارتماسي وضو دهد× يعني داخل آب كند و بيرون آورد يا زير آب بگيرد به طوري كه آب به همه قسمت هاي لازم برسد.
سؤال: مدتي شست پايم به علت ضرب ديدگي باند پيچي بود آيا وضو از روي باند درست است ؟
جواب: مسح بر روي شست لزومي ندارد و مي توانيد مسح را از سر يكي از انگشتان ديگر بكشيد
.
سؤال: اگر يكي از اعضا وضو زخم شده باشد و خون آن سفت شده باشد براي وضو چه بايد كرد؟
جواب: اگر خون سفت شده باشد نجس است و بايد برطرف شود.
سؤال: كسي كه در بيمارستان سرم در دست دارد، چگونه وضو بگيرد؟
جواب: اگر قطع سرم و كندن نوارها موجب مشقت است با همان شكل وضوي جبيره اي بگيرد و دست را روي نوار بكشد و اگر وضو گرفتن به اين صورت نيز مشقت دارد و يا محل وضو نجس است و تطهير آن ممكن نيست بايد تيمم نمايد.
فلسفه وضو
سؤال: چرا در بين غسلها، فقط پس از غسل جنابت ، وضو لازم نيست ؟
جواب: اين مساله اختلافي است و بر طبق فتواي برخي از فقها حتي پس از غسل هاي مستحب كه استحباب آن ثابت است ( مانند غسل جمعه ) نيز وضو لازم نيست . البته آن چه مورد اتفاق فقها مي باشد اين است كه وضوي بعد از غسل جنابت بدعت است و نبايدوضو گرفت.
سؤال: فلسفه استحباب تجديد وضو براي نماز چيست ؟
جواب: تجديد وضو به هنگام دخول وقت و يا براي نماز ديگر مستحب است ؛ چرا كه وضو نور است و وضو روي وضو ( ( نور علي نور ) ) است. اين كار استحباب شرعي دارد و موجب انبساط روح و آمادگي بيشتر براي عبادت مي شود.
منبع
شناسنامه كتاب
موانع كمال نماز